تاثیر بازی ها (گیم ها) از دوران جنینی تا نوجوانی

5 ماه پیش

مقدمه:

انسان موجودي اجتماعي است و به برقراري ارتباط با ديگران نيازمند است؛ بسياري از نيازهاي عالي انسان و شكوفا شدن استعدادها و توانايي هايش فقط از طريق تعامل بين فردي و ارتباطات اجتماعي مي تواند فعليت يابد. لازمه زندگي اجتماعي، آمادگي رواني،برخورداري از مهارتهاي اجتماعي،اعتماد به نفس و قدرت سازگاري اجتماعي است. بدون ترديد از نظر اجتماع مهمترين بعد شخصيت افراد، بعد اجتماعي شخصيت است. رشد و تكامل انسان در دوره كودكي از نظر رشد اجتماعي،عاطفی شناختي و جسماني داراي ويژگي هايي است كه قسمتي از آنها مي تواند كودك را از نظر سلامت رواني آسيب پذير سازد. رفتار اجتماعي پايه و اساس زندگي هر فرد را تشكيل مي دهد و رشد اجتماعي نيز به نوبه خود سبب اعتلاي رشد عقلاني و ساير جنبه هاي رشدي فرد مي گردد.اجتماعي شدن به معناي همساني و همخواني با قواعد، ارزش ها و نگرش هاي گروهي و اجتماعي است. در اين فرآيند افراد مهارت ها، دانش ها و شيوه هاي سازگاري را مي آموزند و امكان روابط متقابل را در يك فعل و انفعال مستمر به دست مي آورند. رهنما رشد اجتماعي را در قالب سازگاري متقابل كودك با محيط اجتماعي و در رابطه با همسالان مي داند و آن را فرآيندي تلقي مي كند كه كودك را قادر مي سازد تا رفتار ديگران را درك و پيش بيني كرده، رفتار خود را كنترل نمايد و تعاملات اجتماعي خود را تنظيم سازد . رشد اجتماعي مهمترين جنبه وجود هر شخص است. چرا كه فرض بر اين است كه كودكان بدون رشد اجتماعي و داشتن مهارت هاي لازم قادر نيستند در تعامل اجتماعي با سايرين وظايف خود را انجام دهند. توجه به اين نكته بسيار مهم است كه نقص مهارت هاي اجتماعي عامل تعيين كننده اي در افزايش مسايل روحي و ذهني كودكان است. اكزاديان اظهار مي كند كه مهارت هاي اجتماعي مورد نياز زندگي جمعي، طي فرآيند اجتماعي شدن كه يكي از ضرورت هاي زندگي انسان است كسب مي شود، چون انسان موجودي فطرتاً اجتماعي است و در قالب ساختارهاي اجتماعي شكل خواهد گرفت. رشد اجتماعي نه تنها در سازگاري با اطرافيان مؤثر است بلكه در آينده بر ميزان موفقيت تحصيلي، شغلي و پيشرفت اجتماعي نيز مؤثر خواهد بود . همچنين وي اظهار مي دارد كه رفتار اجتماعي مناسب فقط از راه يادگيري آموخته مي شود و با تمرين و تكرار عادت مي شود. گیم ها

 

انواع بازی یا گیم ها

اینکه کودک چگونه بازی می کند و چه نوع بازی می کند تا حد زیادی بستگی به سن او و حد تکامل او دارد.بازیها با توجه به محتوای آنها و تمایلات و گرایشهای کودک که نشأت گرفته از اوضاع و احوال درونی اوست و بر اساس نگرش و دیدگاهی که نظریه پردازان روان شناسی نسبت به کودک دارند به انواع مختلفی تقسیم می شوند.در بین بازیها، بازیهای تقلیدی، نمایشی، نمادی، و تخیلی به دلیل اهمیتی که در شناخت و بررسی وضعیت روحی، روانی و درمانی کودک دارند، و از آنجا که کودکان هم تمایل بیشتری به این بازیها دارند و وجوه اشتراک این بازیها که تشخیص آنها را قدری مشکل می سازند لذا اولویت را به بررسی و بیان این بازیها (گیم ها) داده ایم.

 

بازی ها یا گیم ها ی تقلیدی

غریزه تقلید یکی از غرایز نیرومند و ریشه دار در انسان است. به برکت وجود همین غریزه است که کودک بسیاری از رسوم زندگی، آداب معاشرت، غذا خوردن، لباس پوشیدن، طرز تکلم، ادای کلمات و جمله ها را از پدر و مادر و سایر معاشران فرا می گیرد و به کار می بندد. انسان در تمام طول عمر کم و بیش از دیگران تقلید می کند اما در سنین بین یک سالگی تا پنج سالگی بیشتر از این قوه استفاده می کند.

کودکان ابتدا تقلید را از پدر و مادر خود شروع می کنند، به این ترتیب که اکثر فعالیتهای والدین خود را در خانه تقلید می کنند. پسران کارها و مشاغلی را تقلید می کنند که بیشتر مربوط به مردان است و دختران علاقه مندند که فعالیتهای مربوط به مادران را تکرار کنند. مثلاً پسرها دوست دارند که نقش بنا، دست فروش، مغازه دار، راننده، پزشک، خلبان، پلیس و … را بازی کنند در حالی که دخترها ذوق فراوان دارند که در نقش مادر و پرستار کارهایی از قبیل تمیز کردن خانه، آشپزی، شستشو و اطو زدن لباسها و غیره را به صورت بازی انجام دهند.

بازیهای (گیم ها) تقلیدی نقش مهمی در رشد کودکان دارند. کودکان به فرصتهایی نیاز دارند تا خود را مثل بزرگترهایی که می شناسند بیارایند و همچون آنها عمل کنند. از جمله وسایلی که امکان چنین بازیهایی را فراهم می کند چیزهایی نظیر لوازم خانه داری، عروسکها، پارچه های مخصوص خیاطی، ظرفها، قطعات گوناگون و مکعبها، انواع ماشینها، هواپیما، قایق، تانک، تفنگ، میز و صندلی کوچک که به کودک کمک می کنند با فرو رفتن در نقش بزرگسالان دنیای واقعی پیرامون خود را تجربه کند و برای زندگی در آن آماده شود. این گونه بازیها از سه سالگی به بعد مورد توجه کودکان هستند و کودک بسیاری از مسایل عاطفی و اجتماعی را به وسیله آنها می آموزد.

 

بازیها یا گیم ها ی نمایشی

کودکان نه تنها به تقلید فعالیتهای بزرگسالان می پردازند بلکه همچنین مشتاقانه علاقه دارند که مانند آنها لباس بپوشند و مانند آنها گفتگو کن .اولین بازیهای نمایشی کودک در خانه انجام می شود و آن موقعی است که مثلاً دختر کفشهای مادرش را می پوشد و یا پسر به تقلید از پدر روزنامه می خواند و یا تلفنی با مخاطبهای فرضی به مکالمه می پردازد و نقش آنها را به نمایش می گذارد.

اگر چه بازیهای تقلیدی و نمایشی با هم مشترکند و در حقیقت بازی نمایشی خود نوعی از بازی تقلیدی است، اما نکته ظریف اینجاست که در بازی تقلیدی کودک سعی به تقلید نقش دارد، در حالی که در بازی نمایشی کودک علاوه بر تقلید نقش، انتظار خود از آن نقش را بیان می دارد. به طور مثال هر گاه کودک دارای پدری سختگیر و مستبد باشد، در بازی تقلیدی خود سختگیر و مستبد می شود اما در بازی نمایشی انتظار محبت و همدردی پدر با فرزند را منعکس می کند.

بازیهای نمایشی، به تواناییها برای فرار از محدودیتهایی که واقعیت به او تحمیل می کند، می افزاید. این بازیها او را قادر می سازد که آرزوهای خود را جامه عمل بپوشاند و به او فرصت می دهد تا خود را از شر بدخلقی ها برهاند و بر موقعیتهایی که در زندگی واقعی او را آزار می دهند فایق آید. کودک هر چه سرخورده تر باشد بیشتر به بازیهای نمایشی رو می آورد.

کودکی که انطباق اجتماعی ضعیفی دارد بیشتر از کودکی که انطباق صحیح و کافی دارد به بازیهای نمایشی می پردازد.

مطالعه بر روی بازیهای کودکان در مهد کودک، نشان داده است که کودکانی که بیشترین وقت را صرف بازیهای قاعده دار می کنند کمترین میزان نگرانی و دلشوره را دارند در حالی که کودکانی که دچار نگرانی هستند وقت بیشتری را صرف بازیهای نمایشی می کنند.

بازی نمایشی به کودک فرصت می دهد تا شخصیت درونی خویش را بیرون بریزد و یا به عبارت دیگر به آشکارسازی شخصیت خود همت گمارد. که عبارت اند از:

ـ الگوهای خانگی از جمله میهمان بازی، آشپزی، مواظبت از بچه ها و ایفای نقش پدر و مادر

ـ تقلید از حیوانات که می خزند و می پرند

ـ مراقبت از بیماران و تقلید نقش دکتر و پرستار

ـ فروشگاه بازی کردن

ـ سفر کردن و سایر فعالیتها مربوط به حمل و نقل مانند راندن اتومبیل، قطار، هواپیما و کشتی

ـ ایفای نقش پلیس و به طور کلی بازی با اسلحه

ـ بازی آتش نشانی

ـ کشتن و کشته شدن

ـ مهمانی دادن و عروسی کردن

ـ ایفای نقش قهرمانان افسانه ای

بازیها یا گیم ها ی نمادی (سمبولیک)

بازیهای نمادی که نقطه اوج بازیهای کودکانه است از حدود یک و نیم یا دو سالگی آغاز می شود و در پنج و شش سالگی به کمال خود می رسد و تا هشت و نه سالگی نیز ادامه می یابد. در واقع بازی نمادی زمانی آغاز می شود که کودک نیز به تدریج زبان می گشاید و توانایی کاربرد علایم و زبان را دارد.

بازیهای نمادی با تقلیدی و نمایشی متفاوت است، در بازیهای تقلیدی و نمایشی کودک با استفاده از وسایل موجود به برون فکنی یا درون فکنی امیال و خواسته های خود می پردازد و از این طریق به لذتی درونی و برونی دست یافته و خود را از قید تنشها رها می سازد.

در هر دوی این بازیها (تقلیدی و نمایشی) کودک سعی دارد تا به اشیا و وسایل واقعی موجود در محیط خود دست یافته و با آن وسایل به بازی مبادرت ورزد، اما در بسیاری ازاوقات محدودیتها مانع دستیابی کودک به ابزار و وسایلی است که در بازی به آنها نیاز دارد.

در این مرحله است که کودک برای حل مشکل خود به بازیهای نمادی رو می آورد، عناصر جدیدی وارد بازی کودکان می شوند،واقعیتها تغییر شکل می یابند. اشیایی که وجود ندارند به وسیله اشیای دیگر نمایش داده می شوند.

مثلاً تکه چوبی را اسب خود می داند، قوطی کبریت را در دست می گیرد و آن را ماشین خود می داند و شروع به استارت زدن، بوق زدن، ترمز گرفتن، عقب و جلو رفتن و پارک کردن می کند یا قاشق چایخوری را به عنوان هواپیما در فضا حرکت می دهد، بعد آن را در فرودگاه به زمین می نشاند. در این بازیها شی ء مورد استفاده به عنوان نماینده و (سمبولی (از شی ء اصلی در نزد کودک تلقی می شود

در این طور مواقع کمک تخیل بسیار قابل ملاحظه است و کودک، برای اینکه تخیلش بتواند خوب کار کند، به اشیا و مواد بسیاری نیاز دارد، اما در این میان چیزهایی را که می شناسد و از آنها دانش مختصری دارد محدودند.

نیروی تخیل به کمک کودک می شتابد تا او نشانه ها را بسازد، نشانه هایی که جانشین اشیا، حیوانات و اشخاص واقعی می شوند.

در حقیقت می توان گفت که نشانه ها عبارتند از تصوراتی که کودک از دنیای درون و برون خود اخذ کرده است و تخیل این خاصیت را دارد که آن تصورات را رشد و گسترش می دهد. در اینجاست که ارزش و اهمیت اسباب بازی ها روشن می گردد، زیرا تنوع و گستردگی آنها کمک می کند تا کودک بتواند به توسعه هر چه بیشتر نشانه ها و در نتیجه به تصورات خود نایل آید،برخی معتقدند که این نشانه ها در واقع زبان فردی کودک است که وی می تواند با آنها احساسات درونی خود را آشکار سازد.

مثلاً اگر کودکی تنبیه شده باشد، ممکن است عروسک خود را کتک بزند و یا با خرس کوچولوی خود اوقات تلخی کند و یا کودکی که دارویی را با اکره نوشیده بود و به این خاطر کارش به مشاجره با مادرش کشیده بود، به طور نمادی دارو را به عروسکش می خوراند و در باره مزایای دارو با عروسک سخن می گوید. این گونه بازیها را برخی بازی جبرانی می نامند.

متخصصین بازی درمانی، متخصصینی که بر روی کودکانی که دارای ناراحتیهای عاطفی هستند کار می کنند، در اتاق بازی درمانی از وسایلی مانند عروسکها، و خانواده های عروسکی استفاده می کنند زیرا کودکان ممکن است نتوانند احساسات خود را به وسیله کلمات منتقل کنند کودکان از طریق بازی با اسباب بازیها احساسات و ناکامیهای خود را نشان می دهند، اسباب بازیها در واقع کلمات کودکان هستند و حالت نمادی دارند که روان درمانگر می تواند اوضاع و احوال درونی را تفسیر نماید.

 

بازیها یا گیم ها ی تخیلی

تخیل به آن گونه فعالیت عالی ذهن گفته می شود که اشیاء یا حوادثی را در ذهن خلق می کند بدون اینکه مستقیما از داده های حسی استفاده کند.

به عبارت دیگر، ذهن هنگام تخیل، روابط تازه ای را ایجاد می کند و آنها را به شکل هایی در می آورد که قبلاً آنها را تجربه نکرده است.

کودک آنچنان دارای تخیلی قوی است که می تواند جریان آب باریکی را به صورت رودخانه بزرگی تخیل کند و کوپه کوچکی خاک را، تپه ای فرض نماید. کودک مانند یک اتومبیل حرکت می کند و دور می زند. خویشتن را به منزله راننده و بدن خود را به مثابه اتومبیل به کار می اندازد. تخیل کودک اسباب بازی ها را بزرگ می کند و مواد بازی را تغییر می دهد تا به این ترتیب، کودک بتواند در عالم خیال وارد گشته موجودات خیالی را واقعی فرض کند و از بازی خود لذت ببرد.(گیم ها)

هر چند کودک ذهن فعال و قوی دارد، با این حال اسباب بازی ها در نظر او مواد واقعی هستند و او هر دو قلمرو واقع و خیال را نیک می شناسد. در انواع بازیهای تخیلی، این پرتو تخیل است که اسباب بازی ها و مواد را جان می بخشد و هنگامی که خلق و خوی طفل دگرگون می شود، اسباب بازی ها ممکن است در نظر او تغییر کنند، مثلاً جریان باریکی از آب صورت خندق بگیرد، یا تکه چوبی که قایق بود به خیال او جزیره ای جلوه کند. برای کودک

بسیار آسان است که صندوقخانه کوچکی، گاهی محل اختفای دزد، و زمانی محل تاجگذاری پادشاه باشداین بازیها در سن یک و نیم سالگی آشکار می شود ولی معمولاً در سه سالگی آغاز می شود و در طی چند سال غنی تر و پیچیده تر می شود و گسترش می یابد. تحقق این مرحله مستلزم گذراندن مطلوب در مراحل قبلی است..

در این بازیها کودک در ابتدا برای تظاهر به نوشیدن، یک فنجان خالی را به کار می برد، در مرحله بعد این عمل را با یک برگ که به شکل فنجان در آمد، و یا با کف دست خود که آن را گود کرده است و بین آنها و شی ء واقعی شباهت ظاهری وجود دارد انجام می دهد، در مرحله بعدی از اشیای مناسبی استفاده می کند که شباهتی به شی ء واقعی ندارد و سرانجام به مرحله ای می رسد که اصولاً بدون استفاده از اشیا و با حرکات نمایشی صامت این کار را انجام می دهد

این مراحل، میزان فاصله گرفتن تدریجی کودک از اشیای واقعی و افزایش مهارت وی در نمادسازی را نشان می دهند.(گیم ها)

تفاوت این نوع از بازیها با بازیهای نمادی آن است که در بازیهای تقلیدی و نمایشی و حتی نمادی کودک از آنچه دیده و تجربه کرده الگوبرداری می کند در حالی که در بازیهای تخیلی کودک با استفاده از تجربه های گذشته خود، رویدادی جدید که در سابق برخورد چندانی با آن نداشته است به وجود می آورد..(گیم ها)

با استفاده از بازیهای (گیم ها) نمادی، کودک کبوتر اندیشه را به دوردستها پرواز می دهد. با نیروی تخیل خود اشیا و موجودات مورد علاقه را حاضر کرده در آنها تغییراتی می دهد تا مناسب بازی او گردند، و آن گاه با اسباب بازیهای نمادی خود آنها را فعال می کند. کودک با استفاده از نیروی تخیل خود موجودات یا اشیایی را که باعث زحمت و آزار او هستند بدون ترس از گزند آنها و با رضایت خاطر حاضر می نماید و آن گاه با اسباب بازی های نمادی خود آنها را هلاک می سازد یا از آنها انتقام خواهی کرده و آنها را تنبیه می کند.

رشد تخیل باید هدف اصلی آموزش و پرورش کودک باشد. همه مخترعان، نویسندگان، نقاشان و موسیقی دانان مسلما دارای تخیلی قوی بوده اند. بازی کودکان می تواند برای رشد تخیلی فوق العاده مفید واقع شود و تخیل نیز به نوبه خود فرصتهای ثمربخشی را برای یادگیری و شناسایی کودکان از جهان فراهم می آورد.(گیم ها)

نتيجه گيری

رشد كودك مجموعه اي از تغييرات جسماني، رواني، اجتماعي، شناختي، هيجاني و رفتاري است كه از دوره جنيني تا سال هاي نوجواني اتفاق مي افتد. اين تغييرات كودكان را اشخاص منحصر به فردي مي سازد. به صورت كلي رشد بشر، فرآيندي بي پايان در زندگي است. بنابراين در مطالعات مربوط به رشد كودك نبايد فراموش كنيم كه دوره زماني جنيني تا نوجواني مجزا از بقيه دوران رشد انسان نيست. روابط اجتماعي هنگام تولد آغاز مي شود و در تعاملات روزانه بين نوزاد، والدين و پرستار بارز است. كودكان موجودات اجتماعي مجهز به مجموعه اي از رفتارهايي هستند كه براي شروع و تسهيل تعاملات اجتماعي اهميت دارند.(گیم ها)

 رشد اجتماعي تحت تأثير عوامل متعددي از جمله، خانواده، مدرسه، گروه دوستان، تلويزيون، جنسيت و نژاد، وضعيت اجتماعي-اقتصادي و فعاليت هاي حركتي قرار دارد كه نوع و چگونگي وضعيت آنها ممكن است سبب تسريع رشد اجتماعي يا برعكس كندي آن شود. يكي از معضلات امروز جامعه بشري عدم تحرك كافي و ضعف روابط اجتماعي است كه خلاف فطرت وجود هر انساني است. متخصصان رشد و تحول و نتايج پژوهش هاي انجام شده در مورد نقش حركت و فعاليت هاي حركتي در رشد يكپارچه انسان، به نظر ميرسد استفاده صحيح از برنامه هاي حركتي مناسب با ويژگي هاي ساختاري و روانشناسي انسان، به ويژه در دوره كودكي و نوجواني، ضمن تأمين سلامت جسم وروان، فرد را براي زندگي در محيط اجتماعي آماده مي سازد. از جمله اين مهارت هاي حركتي براي كودكان و نوجوانان، بازي است. بازي فرآيندي چندبعدي كه در خدمت تكامل و رشد كودك است و مي تواند راهي جهت تخليه انرژي هاي دروني كودك باشد و راه را براي يادگيري او هموارتر سازد؛ و منجر به رشد اجتماعي و بهبود مهارت هاي ارتباطي كودك شود.(گیم ها)

منبع بهتربنه

از مطالب دیگر ما بازدید کنید دانستنی ها

تاثیر بازی ها (گیم ها) از دوران جنینی تا نوجوانی
5 (100%) 1 vote
0
برچسب ها :

بدون دیدگاه